İsmail Beşikci: Kürd Tarihinin Yazılı Ana Kaynakları

Kürd Tarihinin Yazılı Ana Kaynakları

İstanbul ’da, İsmail Beşikci Vakfı’nda, 29 -30 Ekim 2021 tarihlerinde, Kürd Tarihinin Yazılı Ana Kaynakları Projesi konulu bir seminer gerçekleştirildi. Bu seminere Başur’dan ve Rojhilat’tan, ABD’den, Almanya’dan akademisyenler de katıldı

İsmail Beşikci

24.11.2021, Çar | 13:28 [ Güncellenme: 24.11.2021, Çar | 23:14 ]

Kürd Tarihinin Yazılı Ana Kaynakları
Makaleyi Paylaş

Günümüze kadar Kürdler için olumsuz durumlardan biri kendi tarihlerini, kendilerinin yazamamış olmasıyla ilgilidir. Kürd tarihini kimler yazmıştır? Kürdlere hasım olan güçler yazmıştır. Bu, özellikle Kürdistan’ın kuzeyi için böyledir. Bu sürecin, Kürdlerde büyük bir kafa karışıklığı yarattığı, moral eksikliği yarattığı  açıktır.

Örneğin, Türkiye’de, 2000’li yıllara kadar Küdlerin aslının Türk olduğu, Kürd diye bir millet olmadığı, Kürdçe diye bir dil olmadığı propagandası yapılmıştır. Devlet tarafından geliştirilen bu propaganda, kamu yönetimi, basın, üniversite, yargı gibi, toplumun ve devletin temel kurumları benimsenmiş ve aynen uygulanmıştır.

Irak’ta, ‘ Basra Körfezi’nden Fas’a kadar, Zağroslardan Akdeniz’e kadar  bütün topakların Arap toprakları olduğu, Kürdistan diye bir ülke olmadığı yine Kürd tarihi ile ilgili bir Arap görüşüdür. Irak’da Kürd tarihi böyle yazılmaktadır. Bu sadece Baas Partisi’nin değil, çağdaş Arap düşüncesinin bir boyutudur. 1960’larda ve 1970’lerde, Mele Mustafa Barzani önderliğindeki Kürdlerle Araplar arasındaki temel çelişkilerden en önemlisi kanımca buydu.

Bu durumu Evin Çiçek, Kemalizm ve Kürd Ulusal Sorunu II kitabında (Sîtav   yayınları, Eylül 2021) şöyle açıklamaktadır: Savaş, Kürdler tarafından çok iyi bilinen, tanınan, Osmanlı, Pers, Rus, İngiliz, Fransız ordularının, en örgütlü ve  sınırsız hırsızlıklarıdır. Tarih bizden yana olmadı. Çünkü tarihimizi işgalçiler yazdı. (s. 11) Araştırmacı yazar Evin Çiçek, ‘Osmanlı, Pers, Rus, İngiliz, Fransız orduları… derken, Arap orduları demeyi unutmuş, ihmal etmiş.

                                                          ***

Kürd Tarihinin Yazılı Ana Kaynakları Projesi Semineri’nde, İBV Mütevelli Heyeti’nden İsmail Beşikci ve Cemal Temel açış konuşmaları yaptılar. Daha sonra, Proje Yönetim Kurulu üyelerinden  akademisyenler de konuşmalar yaptılar.

Bir akademisyen, yaptığı konuşmada,  İslam Öncesi Kaynaklar üzerinde durdu.  İki akademisyen Ortaçağ İslam Kaynakları üzerinde durdular. Akademisyenlerin ikisi Yeniçağ Kaynaklarında Kürdler konusunu  değerlendirdiler.

ABD’den akademisyenler,  İngiliz kaynakları üzerinde durdular. Kişi olarak İngiliz arşivlerinin bu konularda çok değerli olduğunu düşünüyorum. 1920’lerde,  İngilizlerin Kürdlere yaptığı baskıyı, zulmü, anılarında  bu komutanlar bizzat kendileri anlatmaktadır.

Başur’dan seminere katılan  akademisyenler  Basın Tarihi konusunu işlediler. Başur’dan iki akademisyen .  Başur Kaynaklarını değerlendirdiler. Rojhilattan gelen akademisyen İran Kaynaklarını irdeledi.

Seminerde,  Rus-Ermeni arşivlerinden, Alman  arşivlerinden de söz edildi. Seminerde İngiliz seyahatnameleri ve Cumhuriyet dönemi  Türk arşivlerinden   de söz edildi.

Kişi olarak, İngiliz, Fransız, Alman, İtalyan vs. seyyahlarının  eserlerinin de  Kürd Tarihinin Yazılı Ana kaynakları arasında  sayılmalarının da önemli olduğunu düşünüyorum.

İki akademisyen de Suriye  arşivlerinden ve  Fransız kaynaklarından söz etti.

Seminer sonunda, İBV Yönetim Kurulu Başkanı Mükrime Tepe, iki günlük seminer konusunda bir değerlendirme konuşması yaptı.

Kürd Tarihinin Yazılı Ana Kaynakları Projesi Semineri’nde, bir grup bildirinin sunulmasından  sonra, etrafı tartışmalar da oluyordu.

                                                                         ***

Kürd Tarihinin Yazılı Ana Kaynakları Projesi Semineri, Kürdlerin Kürd tarihini yazma konusunda aktif bir çaba için olduklarını göstermektedir. İlerde bu çabanın yoğunlaşacağı da söylenebilir. Bir grup bildirinin sunulmasında sonra gerçekleşen tartışmaların çok canlı geçmesi gelecek için umut vermektedir. Bütün bunlar, şüphesiz çok önemli gelişmelerdir.

                                                                         ***

Kürd Tarihinin Yazılı Ana Kaynakları Projesi Semineri’nde akademisyenler Kürd tarihi konusunda, belgeler konusunda çok önemli konuşmalar yapmışlardır. Başur’dan, Rojhilat’dan gelen akademisyenlerin konuşmaları da çok değerliydi. Bu tür etkinlikler, Bakur’daki, Başur’daki, Rojilat’daki, Rojava’daki akademisyenlerin sivil toplum kurumlarının  birbirlerini tanımalarında, ilişkiler gerçekleştirmelerinde de etkili olmaktadır.

Bu tür seminerlerin devam etmesinde  büyük yarar vardır.  Seminerler yanında paneller, konferanslar da düzenlenebilir. Bu tür etkinlikler, Hewler’de, Duhok’ta, İstanbul’da, Diyarbakır’da sürdürülebilir. Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin, Kürd hükümetinin bu konularda maddi ve manevi desteği önemlidir.

                                                            ***

Kürd tarihini yazılı ana kaynaklarından söz ederken, tarihin, yazıdan önceki kaynaklarına, arkeolojik kazılara da bakmak gerekir. Alman arkeolog Prof. Dr. Klaus Schmidt’in  (1953-2014) Göbekli Tepe kazılarında çok önemli rol oynadığı bilinmektedir. Klaus Schmidt’e ekibiyle birlikte kazı yaptığı bir dönemde, Göbekli Tepe’yi inşa edenlerin etnik kimliğiyle ilgili bir soru sorulmuştur. Klaus Schmidt bu soruya karşı, ‘bugün burada kimler yaşıyorsa, onların ataları yapmıştır…’ şeklinde cevap vermiştir. Bak:  Kürt Arkeolog Cemal Özçelik:  Göbekli Tepe Tapınakları,  Öteki Dünyaya Yolculuğun  Başladığı Bir Giriş Kapısıdır (Serpil Güneşle yapılmış bir röportaj,  20.7. 2020, Haberler, Görüş, Rapor, Söyleşi,  Ekonomi, Multimedia,  Yaşam, Kültür ve  Sanat,)

Bugün Kürd arkeologlar, Kürd bölgelerinde, kendi başlarına  kazılar yapamasalar bile, çeşitli kazılarda elde edilmiş buluntular üzerinde daha dikkatli değerlendirmeler yaparak  kafa karışıklığına engel olmaya çalışmalıdırlar. Bu şekilde, Kürd yaşamına ait ürünlerin  yağmalanmasının  önüne geçmeye gayret etmelidirler…

 

Bu makale toplam: 4243 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:02:35:55
Bu gönderiye hiç yorum yapılmamış! İlk yorum yapan kişi olmak ister misin?
Nerina Azad

İsmail Beşikci

Yazarın Önceki Yazıları

59 Yıl Sonra Şemdinli Kemalizm Ve Kürd Ulusal Sorunu III Ortadoğu Bir Ailenin Son 200 Yıllık Tarihi Tarih Okumaları, Kürdlerin Hikayesi Hewler’de, Soran’da ve Cambridge Koleji’nde Konferans Theodor Herzl Bize Ne Anlatıyor? Aforizmalar Son Yolcu Irkçılık Hakkında … Aydınlar Hakkında… Latife Fegan’ın Anıları Adil Yargılama/Yargılanma Mümkün mü? Kürd Aydınları İlim-Bilim Kürdçe Derslerinin Önemi Yaş 83…* Mezopotamya Uygarlığında Hakkari Kemalizm Ve Kürd Ulusal Sorunu - II Bediüzzaman’ın Hançeri Doğu-Güneydoğu Dernekleri Platformu* Destar Kitap-Kafe Kürdistan’ın Güney'ine Seyahat Bingöl-Van Gezi İzlenimleri Göbekli Tepe Hakkında… Güvenlik Munzur Çem’in Anıları Derve Cendere II Saatin İçindeki Sır Mehmet Öncü Kitapları Zarema, Yahudi Devleti Juli’nin Sesi ‘Ateşte Doğanlar’ Kadri Hoca… Kürt Hâkim Alevilik Üzerine II ‘Aleviler ve Sosyalistler’ Kitabı Üzerine Uygur Türkleri Başkanlık Seçimleri, ABD Üniversite Raporu OFra Bengio’nun Kürd Liderlere Eleştirisi Dr. Said Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Maaş Sorunu… Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde PKK-Haşdi Şabi İşbirliği Ama Onlar Kardeştiler… Mustafa Suphi ‘Kürdistan Ortadoğu’nun Polonya’sıdır’ İSkan Tolun II Kürt Dil Hareketi (Harekata Zımanê Kurdî) II ‘Doğumun Ölümü’ Kürt Dil Hareketi (Hereketa Zimanê Kurdî) Kürdistan Bayrağı’nın ve KDP Binasının Yakılması Üzerine… Ermeniler, Kürdler, Azeriler Devrimci Doğu Kültür Ocakları Eylül 2020 Kürdler-Kürdistan Bir AİHM Başkanı Halepçe arşivlerinin yakılması ve KDP’ye saldırı Devran İskan Tolun Woodrow Wilson Harf Devrimi’nin Kürdler İçin Anlamı Mehmet Elbistan Kürtler, Şehir Şehirlileşme ‘Kürt Çalışmaları…’ Zini Gediği Katliamı Kürd Tarihini Kürdlerin Yazması… ‘Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ II ’Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ Değinmeler-2 Irkçılık Üzerine Seyid Ahmed Cebari Şengal, Afrin Mustafa Selîmî Kemalizm ve Kürd Ulusal Sorunu Orhan Kotan’ın Şiiri Leylan - II Kürt Meselesiyle İlgili Bir Projen Var mı? Leylan Xwebûn Orta Karadeniz’de Etnisite İlişkileri Alevilik Üzerine… Güvenli Bölge Duvarımızı Yapamadık… Doktor Said Alevilik ve Tarihi Bitlis ve Ahalisi 1916 Kürd Tehciri Bir Diplomatın Anıları Xızır Nasıl Ali Oldu? Kürd Tarihi Üzerine Gözlemler Adıyla Çağırmak Kürdistan’ın Güneyinde Soykırım Kürdlerin Tarihi Milliyetçilik Üzerine Hong Kong, Kürdistan ‘Kürtlerle Türkler’ Ortadoğu’da Devletlerin Kurulması Abdurrahman Qassemlu’nun Katledilmesinin 30. Yıldönümü Üniversitenin Bilim Anlayışında Temel Sorunlar Cumhuriyet, 19 Mayıs 2019 'Özgürlük İçin Sanat' Helsinki’de Sosyal Forum Teknoloji, Bilim, Eğitim Milletler Cemiyeti Döneminde Kürdler/Kürdistan Hewler - Duhok - Zaho Bir Tartışma Üzerine… Dönemin Romanları Eleştirilerin İzinde Rêya Heqîyê (Alevilik) ABD Ziyareti - IV ABD Ziyareti - III ABD Ziyareti - II ABD Ziyareti - I Berlin’de Dersim 37-38 Paneli Başur’da Siyaset Duhok-Hewlêr Gezisi Kürdçe Yasaklarının İşlevi ‘Aleviliğin Doğuşu’ II ‘Kimliksiz Çığlıklar’ Türkiye’de Adalet Arayışları 'Aleviliğin Doğuşu' Kürdlere Soykırım… Moskova’da Kürd Konferansı Cevat Geray’a Sevgi… Bilim Ahlakı Mahallenin Arkadaşları Selahattin Demirtaş’ın Şarkısı Canip Yıldırım Kütüphanesi Devşirmeler ve Devletsizler Dağ Kavmi - II Adaylar… Dağ Kavmi -I Geleceğini Belirleme Hakkı ve Kürdler Farhad Daftary, Şiilik Alevilik Şiizm ‘Türklük Sözleşmesi’ Timure Halil Hakkında … Düşmanlarını Sevindiren Bir Halk… Celal Talabani... Kürdler Zoru Başardı… Bağımsızlık... Güvenlik... Domino Etkisi Referandum-Bağımsızlık Tartışmaları Danimarka Seyahati Sekesûr’da Kürd-Alevi Soykırımı İnsanlık Araştırmaları Merkezi Fahriye Adsay’ın Eleştirileri Üzerine… Bir Kürd... İki Kürd... Üç Kürd Yezda... Ermeniler, Kürdler… Yeni Bir KDP Kurma Çalışmaları Hasta Adam Avustralya Gezisi Hayatımdan Kesitler Birey Toplum İlişkileri Peşmergelik Yüce Bir Değerdir Kaderine Küsmek Kürd Halkının, Kürdistan’ın Başı Sağolsun… Kürdistan’ın Hayırlı Evladı Doktor Said Suriyeli Mülteciler Parlamento Milli Düşünce Sempozyumu Desmond Fernandes Kürtlerin Bulunduğu Ülkeler Bölünemez!... Kürtler Ne İstiyor? Eşkiya 28 Devlet Bağımsız Kürdistan’ı Tanımayacak... Devlet, İslam, Kürdler ve Darbe Pencinarîler II Pencinarîler I Azim... 'Afrika Edebiyatı' Üzerine… Yaresan (Ehl-i Hak) Rêya Heqîyê, Ezdan Zağros’un Ötesine… Süleymaniye Merkez Güvenlik Karargahı 'Peçar Tenkil Harekatı/1927' Üzerine Birkaç Söz İttifaklar Mahmut Yeşil’e Sevgi… Tunceli Kanunu, Getirdiği Esaslar ve Devletin Asimilasyon Planları Yakındoğu’nun İmhası ve Pontus Sorunu Keşiş’in Torunları Dersimli Ermeniler Anlıyorum Ama Konuşamıyorum 1128 Akademisyen Yaşar Kaya Alevilik... Elveda Güzel Vatanım Alevilerin Kitabı Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan III Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan II Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan (I) Komkurd-An Nelson Mandela - Aziz Sancar Barış, Yüzleşme, Müzakere İBV Hewler Temsilciliği 558. Oturma Şengal’i Ziyaret Şengal TBMM Kürdlerde/Kürdistan’da Ana Sorun Özyönetim Üzerine... Norveç Seyahati Alaine Tuoraine’e Eleştiri Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Yönetim Zaafları Güneşin Krallığı Keyakisar Barzani bir dönem daha görevde kalmalıdır Temel şart Kürdistan Ordusu! Girê Spî'nin Kurtarılması... Üniversitenin Ana Sorunu Mardin: Hüzünlü Kent Alevilik-Müslümanlık Osmanlılar ve Acemler Arasında Kürdler İslam’ın barış, huzur, adalet ve eşitlik anlayışı Kerbela’da son buldu Kürd Kültürü Neden Yağmalanıyor? Kürd Êzidîlerin Azizesi 'Begê' İki Olay Üzerine Düşünceler Barış ve Çözüm Süreci - III Eleştiriler Ev Jin û Mêrê bi Maskê Barış ve Çözüm Süreci - II Murat Bozlak’a sevgiler... Barış ve Çözüm Süreci… Rejim, İslamileşme, Kürdler/Kürdistan Alman Şarkiyatçı Dr. Friç Soykırımlar ve Devletsiz Halklar IŞİD’in Zuhuru Şeyh Ahmet, IŞİD Saldırıları ve Osman Baliç'in Katili Ulusların Kendi Geleceklerini Tayin Hakkı ve Kürdler/Kürdistan Bitlis Anıları, 1960’lı Yıllarda Bitlis’de Yaşam Uluslararası Bitlis Sempozyumu Barzaniler Değinmeler İfade Özgürlüğü ve ABD Türk Siyasal Kültürü Üzerine… Birleşik Krallık, Fransa, Kürdler/Kürdistan Anti-Kürd Uluslar arası Nizam Kürd/Kürdistan incelemelerinde temel soru... Ulus İnşa Sürecinde Dilin Rolü Mustafa Barzani'yi sevgiyle anıyoruz Düşün Hayatında ve Edebiyatta Kurumlaşmalar Yakındoğu’nun İmhası,1915 Ermeni Soykırımı ve Hrant Dink’in Katledilmesi Resmi İdeolojinin Temel Özelliği Roboski – Goyiler Türk-İslam Sentezi ve Kürd Sorunu Kürdistan sorunu her şeyden önce duruş sorunudur Barış
x