İsmail Beşikci: Son Yolcu

Son Yolcu

Yazar Deniz Çakır, Diyarbakır’daki bir kitap fuarında Songül isimli bir kadınla tanışır. Songül öğretmendir. Kürdçe şiirler yazmaktadır, Kürdçe konuşmaktadır. Ezidi Kürd bir ailesi vardır. Deniz Çakır’ı, ‘Saraybosna’ya gösterdiğiniz ilgi ve duyarlılığı burada olup bitenlerde de gösterseniz olmaz mı?’ diyerek eleştirmektedir.

İsmail Beşikci

25.03.2022, Cum | 22:14

Son Yolcu
Makaleyi Paylaş

18 Mart 2022 akşamı, dostumuz Ömer Akat, beni ve bizim Vakıftan Mevlüt Oğuz’u Gümüşsuyu’ndaki bürosuna davet etti. Gittik. Orada Nedim Gürsel’le tanıştım. Nedim Gürsel (d. 1951, Gaziantep) Nedim Gürsel, Fransa’da yaşayan bir Türk yazar. Çocukluğu gençliği Balıkesir’de, sonra İstanbul’da geçiyor. Baba Derin Çakır ve anne Emine Çakır, Balıkesir Lisesi’nde öğretmendirler.

Nedim Gürsel’i yazar olarak çoktandır tanıyordum. Kitaplarını, bazı kitapları hakkında açılmış soruşturmaları, davaları, mahkemelerdeki savunmalarını vs. biliyordum. O akşam, yüz yüze tanışmış oldum.

Nedim Gürsel’in Son Yolcu kitabı o gün matbaadan çıkmış. Nedim Gürsel Son Yolcu romanını, o akşam, Ömer Akat’ın ofisinde davetli bütün konuklara ayrı ayrı imzaladı. Bana, Mevlüt Oğuz’a, orada olmamasına rağmen Vakıf Başkanımız İbrahim Gürbüz’e de imzaladı.

Nedim Gürsel, Son Yolcu, DK, Roman, Mart 2022, 166 s.

Son Yolcu romanında ithaf sayfası çok dikkatimi çekti. O sayfa şöyle:

Bekleyen ölülere

Bekleyen Penelope’lere

Ömer Akat’ın şahsında

Bütün Kürtlere

Ve ‘ekalliyet’ dediklerimize (s. 9)

***

Son Yolcu romanını, çok kısa bir zamanda büyük bir keyf alarak okudum. Romanla ilgili duygularımı, düşüncelerimi okuyucularla paylaşmak istiyorum.

Son Yolcu romanının konusu, kendini, yazar Deniz Çakır olarak tanıtan Nedim Gürsel’in Paris-İstanbul seferi yapan bir uçakta, yolculuk sırasında düşündükleridir.  Olaylar, 3-4 saatlik zaman zarfında, geriye dönüşlerle, uykudaki rüyalarla, uçakta, yanındaki koltukta oturan yolcuyla ve zaman zaman hosteslerle yapılan konuşmalarla sürüp gitmektedir. Yazar Deniz Çakır, İstanbul’a çekim için gitmektedir. Bir Fransız televizyonu, Deniz Çakır’dan, İstanbul’un tarihi ve turistik yörelerini anlatan bir çekime katılmasını istemiştir.

Yazar Deniz Çakır, 12 Eylül’e giden günlerde, henüz 27 yaşında genç bir yazardır. Bir dergide yer alan bir yazısından dolayı hakkında dava açılmıştır. Savcı, 20 yıl ceza istemektedir. Güçbela firar eder, Paris’e ulaşır. Paris’te, Sorbon Üniversitesi’nde Modern Fransız Edebiyatı tahsil eder. Lisanstan sonra, Nazım Hikmet ve Aragon hakkında karşılaştırmalı bir çalışmasıyla doktora derecesini alır. (s. 34)

Deniz Çakır 1974 yılında, Barış Harekatı sırasında Penelope ile tanışır. Bir süre sonra evlenirler. Penelope’nin babası Yunan, annesi Fransız’dır. (s. 25) Babası Yorgo Sideris, Albaylar cuntası döneminde Makronisos Adası’na sürülmüş, işkencelerle katledilmiş bir komünisttir. (s. 147)

Yorgo Sideris’in annesi Yaya 80 yaşlarında keçi besleyen bir kadındır. Uzun süre oğlunun sürgün edildiği adadan dönmesini bekler. Dönmesinin mümkün olmadığı kesinleşince, oğlundan daha fazla yaşadığı için kendini suçlayan, kendinden utanan bir kadındır. (s. 123) Gerek Yaya, gerek oğlu Yorgo Sideris 1922’yi Küçük Asya Felaketi olarak ifade ederler. 1964 Rum sürgününü, 6-7 Eylül 1955 günlerini büyük bir hüzünle üzüntüyle anarlar.

Penelope, Homeros’un İlyada -Odysseia destanlarındaki Odisseus’un eşinin adıdır. Sabrı ve sadakatı temsil etmektedir. Oğullarının adı Telemakhos’dur. Telemakhos adı yazar Deniz Çakır’ı çok etkiler. Deniz Çakır, uzun süre, ‘bir oğlum olursa adını Telemekhos koyacağım…’ havasındadır. Bir kız çocukları olur.  Adını Arzu koyarlar. Fransız annenin ısrarıyla Arzu’ya bir de Marie ilave ederler. Arzu Marie… ( s. 63)

‘Küçük Kürdüm’

Yazar Deniz Çakır, Diyarbakır’daki bir kitap fuarında Songül isimli bir kadınla tanışır. Songül öğretmendir. Kürdçe şiirler yazmaktadır, Kürdçe konuşmaktadır. Ezidi Kürd bir ailesi vardır. Deniz Çakır’ı, ‘Saraybosna’ya gösterdiğiniz ilgi ve duyarlılığı burada olup bitenlerde de gösterseniz olmaz mı?’ diyerek eleştirmektedir. (S. 94)

Bu tanışma, yazar Deniz Çakır’ın hayatını çok köklü bir şekilde değiştirir. Deniz Çakır, Songül’le sık sık buluşabilmek için, beraber olabilmek için her olanağı kullanır. Televizyon çekimini kabul etmesi biraz da bu ilişkiyle ilgilidir.

Yazar Deniz Çakır, bu tanışmadan sonra Songül’le sık sık bir araya gelirler. İstanbul’da boğazda Bebek Otel’de sık sık beraber olurlar. Deniz Çakır, Songül’ü ‘Küçük Kürdüm’ diyerek sever.

Kürd, Kürdistan Gerçekliği

Bu ilişkiye Deniz Çakır’ın babası Derin Çakır karşı durur. Derin Çakır, oğlunu, ‘Kürt kızından uzak dur’ diye uyarır.  Bu ilişkiye Songül’ün ailesi de karşı gelir. Songül’ün babası, kızını, ‘baban yaşındaki bir adamla beraber olmak sana hayır getirmez’ diyerek uyarır.

Songül’ün ağabeyi gerilladır, Qandil’dedir. Qandil’deki ağabey bir gün Diyarbakır’a gelir. Ailesini ziyaret eder. Beraberinde birkaç yazı, belge vardır. Bunları falanca kişiye ulaştırılmasın ister. Songül istenilenleri yerine getirir. Fakat falanca kişi takibat altında olduğu için, bu belgelerle birlikte yakalanır, cezaevine konulur. Bütün bunları, Songül’e, ‘baban yaşındaki bu adamdan uzak dur’ diyerek babası anlatmıştır.  Yakalanan kişinin sorgu sırasındaki anlatımları üzerine Songül’ de yakalanır, cezaevine konulur. (s. 162-163)

Bu gelişmeler yazar Deniz Çakır’da çok derin bir hayal kırıklığı yaratır. Kafası allak-bullak olur. Uçakta, böyle bir ortamda uyuklarken, hostesin, ‘uçak İstanbul’a indi beyefendi, uçağı terk etmeniz gerekir’ diyerek omuzundan sarsması üzerine uyanır. Uçak bomboştur. Uçakta kendisinden başka kimse kalmamıştır. Bu uyarı üzerine uçaktan inen Son Yolcu’dur.

Uçaktan inerken, yanına uzun boylu, bıyıklı bir adam yaklaşır. Polis kartını göstererek ve pasaportunu biz kontrol edeceğiz’ diyerek Deniz Çakır’ı farklı bir alana götürür. Sorgudan sonra, yazar Deniz Çakır, ‘terör örgütüne destek’ iddiasıyla tutuklanır, cezaevine konulur. (s. 166)

***

Son Yolcu kitabında Türkiye’nin bugünkü yönetimi özellikle iki konu etrafında çok eleştirilir. Bunlardan bir ecdat, biri fetih konusudur. Avrupa Birliği’ne katılmak için başvuru yapmış bir devletin, örneğin her yıl İstanbul’un fethi yıldönümlerinde törenler düzenlemesini çağdaş devlet anlayışına aykırı görür bu çerçevede eleştiriler yapar.  Hiçbir Avrupa ülkesinde fetih kutlamalarına rastlanmaz, der. (s. 123-124)

Ecdat arasındaysa, otuzuna varmadan sirozdan ölen ve ağzına bir damla içki koyanı en yakın ağacın altında sallandıran Bağdat Fatihi IV. Murad ile ‘Sarhoş Selim’ lakaplı Kanuni’nin oğlu ikinci Selim de vardır. II. Selim kürkütük sarhoşken hamamda düşüp vefat etmiştir. (s.121)

Ecdat konusunda, Fetret Devri’nde (1402-1420), Yıldırım Beyazıt’ın çocukları Emir Süleyman, Musa Çelebi ve Mehmet Çelebi’nin birbirlerini nasıl boğazladıkları da anlatılmaktadır. (s. 121-122)

Uslup

Yazar Deniz Çakır’ın, farklı zamanlarda, farklı mekanlarda cereyan etmiş iki olayı birbirine bağlayan hoş bir üslubu var. ‘Songül’le ilişkisinden Penelope’nin haberi yoktu. Ondan önceki sevgililerinden haberi olmadığı gibi. (s. 26)

Deniz Çakır’ın annesi Emine Çakır, kocası Derin Çakır hakkında şöyle konuşuyor: ‘Orada bir sevgilisi olduğunu, kendi yatağında ve onun kollarında öleceğini bilemezdim. Günün birinde seni de Paris’e yolcu edeceğimi bilemeyeceğim gibi.’ (s. 37)

Yazar Deniz Çakır, babasının Paris’te kaldığı odadan söz ediyor: ‘Ama babası yine de hoşnut olmalıydı odasından. Sophie’nin kollarında çıktığı yolculuklardan hoşnut olduğu gibi.’ (s. 93)

Yazar Deniz Çakır, Madam Bovary, Kötülük Çiçekleri gibi kitaplardan hareket ederek, sözü kendi yazdığı kitaplara getiriyor: ‘Yargıçla savcının, söz konusu kitapları okumadıkları gibi adlarını da ilk kez duyduklarını tahmin edemezdi. Yıllar sonra Kürdçe şiirler yazarak belasını arayan bir küçük sevgilisi olacağını tahmin edemeyeceği gibi.’ (s.137)

Son Yolcu kitabında, Cahit Sıtkı Tarancı’nın adı çok geçmektedir. Ahmet Arif, Ahmet Kaya, Baudelaire, Verlaine gibi şairlerin, sanatçıların adları da geçmektedir. Bu şairlerin şiirlerinden mısralar da sık sık kullanılmaktadır. Kişi olarak bunun da başarılı, hoş bir anlatım olduğunu düşünüyorum.

 

Bu makale toplam: 4334 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:01:04:07
Bu gönderiye hiç yorum yapılmamış! İlk yorum yapan kişi olmak ister misin?
Nerina Azad

İsmail Beşikci

Yazarın Önceki Yazıları

59 Yıl Sonra Şemdinli Kemalizm Ve Kürd Ulusal Sorunu III Ortadoğu Bir Ailenin Son 200 Yıllık Tarihi Tarih Okumaları, Kürdlerin Hikayesi Hewler’de, Soran’da ve Cambridge Koleji’nde Konferans Theodor Herzl Bize Ne Anlatıyor? Aforizmalar Irkçılık Hakkında … Aydınlar Hakkında… Latife Fegan’ın Anıları Adil Yargılama/Yargılanma Mümkün mü? Kürd Aydınları İlim-Bilim Kürdçe Derslerinin Önemi Yaş 83…* Mezopotamya Uygarlığında Hakkari Kemalizm Ve Kürd Ulusal Sorunu - II Bediüzzaman’ın Hançeri Doğu-Güneydoğu Dernekleri Platformu* Destar Kitap-Kafe Kürdistan’ın Güney'ine Seyahat Kürd Tarihinin Yazılı Ana Kaynakları Bingöl-Van Gezi İzlenimleri Göbekli Tepe Hakkında… Güvenlik Munzur Çem’in Anıları Derve Cendere II Saatin İçindeki Sır Mehmet Öncü Kitapları Zarema, Yahudi Devleti Juli’nin Sesi ‘Ateşte Doğanlar’ Kadri Hoca… Kürt Hâkim Alevilik Üzerine II ‘Aleviler ve Sosyalistler’ Kitabı Üzerine Uygur Türkleri Başkanlık Seçimleri, ABD Üniversite Raporu OFra Bengio’nun Kürd Liderlere Eleştirisi Dr. Said Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Maaş Sorunu… Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde PKK-Haşdi Şabi İşbirliği Ama Onlar Kardeştiler… Mustafa Suphi ‘Kürdistan Ortadoğu’nun Polonya’sıdır’ İSkan Tolun II Kürt Dil Hareketi (Harekata Zımanê Kurdî) II ‘Doğumun Ölümü’ Kürt Dil Hareketi (Hereketa Zimanê Kurdî) Kürdistan Bayrağı’nın ve KDP Binasının Yakılması Üzerine… Ermeniler, Kürdler, Azeriler Devrimci Doğu Kültür Ocakları Eylül 2020 Kürdler-Kürdistan Bir AİHM Başkanı Halepçe arşivlerinin yakılması ve KDP’ye saldırı Devran İskan Tolun Woodrow Wilson Harf Devrimi’nin Kürdler İçin Anlamı Mehmet Elbistan Kürtler, Şehir Şehirlileşme ‘Kürt Çalışmaları…’ Zini Gediği Katliamı Kürd Tarihini Kürdlerin Yazması… ‘Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ II ’Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ Değinmeler-2 Irkçılık Üzerine Seyid Ahmed Cebari Şengal, Afrin Mustafa Selîmî Kemalizm ve Kürd Ulusal Sorunu Orhan Kotan’ın Şiiri Leylan - II Kürt Meselesiyle İlgili Bir Projen Var mı? Leylan Xwebûn Orta Karadeniz’de Etnisite İlişkileri Alevilik Üzerine… Güvenli Bölge Duvarımızı Yapamadık… Doktor Said Alevilik ve Tarihi Bitlis ve Ahalisi 1916 Kürd Tehciri Bir Diplomatın Anıları Xızır Nasıl Ali Oldu? Kürd Tarihi Üzerine Gözlemler Adıyla Çağırmak Kürdistan’ın Güneyinde Soykırım Kürdlerin Tarihi Milliyetçilik Üzerine Hong Kong, Kürdistan ‘Kürtlerle Türkler’ Ortadoğu’da Devletlerin Kurulması Abdurrahman Qassemlu’nun Katledilmesinin 30. Yıldönümü Üniversitenin Bilim Anlayışında Temel Sorunlar Cumhuriyet, 19 Mayıs 2019 'Özgürlük İçin Sanat' Helsinki’de Sosyal Forum Teknoloji, Bilim, Eğitim Milletler Cemiyeti Döneminde Kürdler/Kürdistan Hewler - Duhok - Zaho Bir Tartışma Üzerine… Dönemin Romanları Eleştirilerin İzinde Rêya Heqîyê (Alevilik) ABD Ziyareti - IV ABD Ziyareti - III ABD Ziyareti - II ABD Ziyareti - I Berlin’de Dersim 37-38 Paneli Başur’da Siyaset Duhok-Hewlêr Gezisi Kürdçe Yasaklarının İşlevi ‘Aleviliğin Doğuşu’ II ‘Kimliksiz Çığlıklar’ Türkiye’de Adalet Arayışları 'Aleviliğin Doğuşu' Kürdlere Soykırım… Moskova’da Kürd Konferansı Cevat Geray’a Sevgi… Bilim Ahlakı Mahallenin Arkadaşları Selahattin Demirtaş’ın Şarkısı Canip Yıldırım Kütüphanesi Devşirmeler ve Devletsizler Dağ Kavmi - II Adaylar… Dağ Kavmi -I Geleceğini Belirleme Hakkı ve Kürdler Farhad Daftary, Şiilik Alevilik Şiizm ‘Türklük Sözleşmesi’ Timure Halil Hakkında … Düşmanlarını Sevindiren Bir Halk… Celal Talabani... Kürdler Zoru Başardı… Bağımsızlık... Güvenlik... Domino Etkisi Referandum-Bağımsızlık Tartışmaları Danimarka Seyahati Sekesûr’da Kürd-Alevi Soykırımı İnsanlık Araştırmaları Merkezi Fahriye Adsay’ın Eleştirileri Üzerine… Bir Kürd... İki Kürd... Üç Kürd Yezda... Ermeniler, Kürdler… Yeni Bir KDP Kurma Çalışmaları Hasta Adam Avustralya Gezisi Hayatımdan Kesitler Birey Toplum İlişkileri Peşmergelik Yüce Bir Değerdir Kaderine Küsmek Kürd Halkının, Kürdistan’ın Başı Sağolsun… Kürdistan’ın Hayırlı Evladı Doktor Said Suriyeli Mülteciler Parlamento Milli Düşünce Sempozyumu Desmond Fernandes Kürtlerin Bulunduğu Ülkeler Bölünemez!... Kürtler Ne İstiyor? Eşkiya 28 Devlet Bağımsız Kürdistan’ı Tanımayacak... Devlet, İslam, Kürdler ve Darbe Pencinarîler II Pencinarîler I Azim... 'Afrika Edebiyatı' Üzerine… Yaresan (Ehl-i Hak) Rêya Heqîyê, Ezdan Zağros’un Ötesine… Süleymaniye Merkez Güvenlik Karargahı 'Peçar Tenkil Harekatı/1927' Üzerine Birkaç Söz İttifaklar Mahmut Yeşil’e Sevgi… Tunceli Kanunu, Getirdiği Esaslar ve Devletin Asimilasyon Planları Yakındoğu’nun İmhası ve Pontus Sorunu Keşiş’in Torunları Dersimli Ermeniler Anlıyorum Ama Konuşamıyorum 1128 Akademisyen Yaşar Kaya Alevilik... Elveda Güzel Vatanım Alevilerin Kitabı Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan III Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan II Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan (I) Komkurd-An Nelson Mandela - Aziz Sancar Barış, Yüzleşme, Müzakere İBV Hewler Temsilciliği 558. Oturma Şengal’i Ziyaret Şengal TBMM Kürdlerde/Kürdistan’da Ana Sorun Özyönetim Üzerine... Norveç Seyahati Alaine Tuoraine’e Eleştiri Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Yönetim Zaafları Güneşin Krallığı Keyakisar Barzani bir dönem daha görevde kalmalıdır Temel şart Kürdistan Ordusu! Girê Spî'nin Kurtarılması... Üniversitenin Ana Sorunu Mardin: Hüzünlü Kent Alevilik-Müslümanlık Osmanlılar ve Acemler Arasında Kürdler İslam’ın barış, huzur, adalet ve eşitlik anlayışı Kerbela’da son buldu Kürd Kültürü Neden Yağmalanıyor? Kürd Êzidîlerin Azizesi 'Begê' İki Olay Üzerine Düşünceler Barış ve Çözüm Süreci - III Eleştiriler Ev Jin û Mêrê bi Maskê Barış ve Çözüm Süreci - II Murat Bozlak’a sevgiler... Barış ve Çözüm Süreci… Rejim, İslamileşme, Kürdler/Kürdistan Alman Şarkiyatçı Dr. Friç Soykırımlar ve Devletsiz Halklar IŞİD’in Zuhuru Şeyh Ahmet, IŞİD Saldırıları ve Osman Baliç'in Katili Ulusların Kendi Geleceklerini Tayin Hakkı ve Kürdler/Kürdistan Bitlis Anıları, 1960’lı Yıllarda Bitlis’de Yaşam Uluslararası Bitlis Sempozyumu Barzaniler Değinmeler İfade Özgürlüğü ve ABD Türk Siyasal Kültürü Üzerine… Birleşik Krallık, Fransa, Kürdler/Kürdistan Anti-Kürd Uluslar arası Nizam Kürd/Kürdistan incelemelerinde temel soru... Ulus İnşa Sürecinde Dilin Rolü Mustafa Barzani'yi sevgiyle anıyoruz Düşün Hayatında ve Edebiyatta Kurumlaşmalar Yakındoğu’nun İmhası,1915 Ermeni Soykırımı ve Hrant Dink’in Katledilmesi Resmi İdeolojinin Temel Özelliği Roboski – Goyiler Türk-İslam Sentezi ve Kürd Sorunu Kürdistan sorunu her şeyden önce duruş sorunudur Barış
x